AhoVN – 100%FREE Nihongo

1. Kiểu lịch sự và Kiểu thông thường

Kiểu lịch sự (丁寧体ていねいたい)

Là cách nói lịch sự có thể dùng trong mọi văn cảnh và nói với bất kì ai. Đây là kiểu được dùng phổ biến trong hội thoại hằng ngày với người không có quan hệ thân thiết.
Được dùng để nói với người mới gặp lần đầu hay người kém tuổi hơn nhưng không thân.
Đặc điểm: Thể vị ngữ có các từ [ます] và [です] đi kèm.

Kiểu thông thường (普通体ふつうたい)

Đối với bạn bè thân, đồng nghiệp hay người trong gia đình thì chúng ta sẽ dùng kiểu thông thường.
Lưu ý quan trọng: Để sử dụng thành thạo thể thông thường cần chú ý đến tuổi tác và mối quan hệ của người đang giao tiếp. Nếu dùng không đúng sẽ dẫn đến sự mất lịch sự. Nếu không chắc chắn, hãy sử dụng biện pháp an toàn là Thể lịch sự.

2. Cách chia Thể lịch sự và Thể thông thường

📌 Động từ (Ví dụ: 書かく – Viết)

Thể	Dạng	Hiện tại / Tương lai	Quá khứ
Lịch sự	Khẳng định	書かきます	書かきました
Lịch sự	Phủ định	書かきません	書かきませんでした
Thông thường	Khẳng định	書かく	書かいた
Thông thường	Phủ định	書かかない	書かかなかった

📌 Tính từ đuôi [い] (Ví dụ: 高たかい – Cao/Đắt)

Thể	Dạng	Hiện tại / Tương lai	Quá khứ
Lịch sự	Khẳng định	高たかいです	高たかかったです
Lịch sự	Phủ định	高たかくないです	高たかくなかったです
Thông thường	Khẳng định	高たかい	高たかかった
Thông thường	Phủ định	高たかくない	高たかくなかった

📌 Tính từ đuôi [な] (Ví dụ: 元気げんき – Khỏe mạnh)

Thể	Dạng	Hiện tại / Tương lai	Quá khứ
Lịch sự	Khẳng định	元気げんきです	元気げんきでした
Lịch sự	Phủ định	元気げんきじゃありません (hoặc ではありません)	元気げんきじゃありませんでした (hoặc ではありませんでした)
Thông thường	Khẳng định	元気げんきだ	元気げんきだった
Thông thường	Phủ định	元気げんきじゃない	元気げんきじゃなかった

📌 Danh từ (Ví dụ: 雨あめ – Mưa)

Thể	Dạng	Hiện tại / Tương lai	Quá khứ
Lịch sự	Khẳng định	雨あめです	雨あめでした
Lịch sự	Phủ định	雨あめじゃありません (hoặc ではありません)	雨あめじゃありませんでした (hoặc ではありませんでした)
Thông thường	Khẳng định	雨あめだ	雨あめだった
Thông thường	Phủ định	雨あめじゃない	雨あめじゃなかった

3. Hội thoại dùng kiểu thông thường

Quy tắc 1: Trong câu nghi vấn kiểu thông thường, trợ từ [か] ở cuối câu thường được lược bỏ, và từ ở cuối câu được phát âm với giọng cao hơn (lên giọng).

A: コーヒーを飲のむ？ ↗
(Uống cà phê không?)

B: うん、飲のむ。 ↘
(Ừ, uống.)

Quy tắc 2: Trong câu nghi vấn Danh từ và Tính từ đuôi [な], từ [だ] (thể thông thường của です) bị lược bỏ.
Trong câu khẳng định, [だ] cũng thường bị lược bỏ để tránh sắc thái quá quả quyết. Nữ giới thường không sử dụng [だ], có thể thêm trợ từ cuối câu để làm mềm mỏng hơn.

A: 今晩こんばん暇ひま？
(Tối nay cậu rảnh chứ?)

B (Nam): うん、暇ひま / 暇ひまだ / 暇ひまだよ。
(Ừa, tớ rảnh.)

B (Nữ): うん、暇ひま / 暇ひまだよ。
(Ừa, tớ rảnh.)

B (Chung): ううん、暇ひまじゃない。
(Không, tớ không rảnh.)

Quy tắc 3: Trong câu văn thông thường, trợ từ nhiều khi được lược bỏ nếu ý nghĩa đã được hiểu rõ trong văn cảnh.
* Lưu ý quan trọng: Các trợ từ [で], [に], [から], [まで], [と] KHÔNG được lược bỏ vì sẽ làm câu không rõ nghĩa.

ご飯はん [を] 食たべる？
(Ăn cơm không?)
明日あした京都きょうと [へ] 行いかない？
(Ngày mai đi Kyoto không?)
このりんご [は] おいしいね。
(Trái táo này ngon nhỉ!)
そこに鋏 (はさみ) [が] ある？
(Ở đó có cây kéo không?)

4. Cách sử dụng [けど]

[けど] có nghĩa giống như [が] (nhưng), được dùng phổ biến trong hội thoại thông thường để nối hai vế câu hoặc mở đầu câu chuyện.

A: そのカレーライス [は] おいしい？
(Món cà ri đó ngon chứ?)
B: うん、ちょっと辛からいけど、おいしい。
(Ừa, hơi cay nhưng ngon.)

A: 相撲すもうのチケットがあるけど、一緒いっしょに行いかない？
(Tôi có vé xem Sumo, đi cùng tôi không?)
B: いいね！
(Được đấy!)