← Quay lại danh sách
NGỮ PHÁP N3 UNIT3
16-28
Chào mừng các bạn đến với bài học ngữ pháp tiếng Nhật. Bài viết này tổng hợp các cấu trúc quan trọng, kèm theo từ vựng, phiên âm Furigana và những lưu ý chi tiết giúp bạn phân biệt các mẫu câu dễ nhầm lẫn. Hãy cùng bắt đầu nhé!
1. TỪ VỰNG NỔI BẬT TRONG BÀI
| Kanji | Hiragana | Ý nghĩa |
|---|---|---|
| 影響 | えいきょう | Ảnh hưởng |
| 激しい | はげしい | Mãnh liệt, dữ dội |
| 爆発 | ばくはつ | Phát nổ |
| 泥 | どろ | Bùn |
| 寿命 | じゅみょう | Tuổi thọ |
| 汚染 | おせん | Ô nhiễm |
| 温暖 | おんだん | Ôn hòa, ấm áp |
| 予想 | よそう | Dự đoán |
| 提出 | ていしゅつ | Nộp (bài, báo cáo) |
| 活躍 | かつやく | Hoạt động tích cực, thành công |
2. CẤU TRÚC NGỮ PHÁP
1. ～から～にかけて
Ý nghĩa: Từ… đến… (một cách đại khái)
Cấu trúc: N1 から N2 にかけて
Chỉ khoảng thời gian hoặc địa điểm từ A đến B theo nghĩa ước chừng, không yêu cầu chính xác tuyệt đối.
Câu ví dụ:
-
このあたりでは、４月から５月にかけていろいろな花が咲く。Ở vùng này, từ tháng 4 đến tháng 5 có nhiều loài hoa nở.
-
台風の影響で、昨夜からけさにかけて、激しい雨が降り続いた。Do ảnh hưởng của bão, từ tối qua đến sáng nay mưa lớn liên tục.
-
この植物は九州北部から中部にかけて見られる。Loài cây này thường thấy từ bắc Kyushu đến khu vực trung Kyushu.
-
ガス爆発で、彼は肩から腰にかけて大やけどを負った。Do nổ khí ga, anh ấy bị bỏng nặng từ vai đến hông.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～から～まで: ～から～にかけて chỉ phạm vi “đại khái”, không khẳng định ranh giới rõ như ～まで.
- Hay dùng cho thời gian/địa điểm có độ rộng: Nghĩa là “từ khoảng A đến khoảng B”.
- Không dùng khi muốn nhấn mạnh đúng điểm kết thúc: Nếu cần nhấn mạnh “đến đúng B” thì ưu tiên ～まで.
2. ～だらけ
Ý nghĩa: Toàn là… (tiêu cực)
Cấu trúc: N ＋ だらけ
Diễn tả tình trạng đầy hoặc toàn là thứ gì đó với sắc thái tiêu cực, thường để phàn nàn.
Câu ví dụ:
-
ほこりだらけの部屋／泥だらけのくつPhòng đầy bụi / giày đầy bùn.
-
数学の答案は間違いだらけだった。Bài làm toán đầy lỗi sai.
-
苦労した祖父の手は固くてしわだらけだ。Bàn tay ông tôi cứng và đầy nếp nhăn vì vất vả.
-
山頂までの道は石ころだらけだ。Con đường lên đỉnh núi toàn sỏi đá.
-
父の部屋は本だらけで足の踏み場もない。Phòng bố tôi đầy sách đến mức không có chỗ đặt chân.
Lưu ý:
- Dễ nhầm giữa ～だらけ và ～まみれ: ～だらけ mang nghĩa “đầy/toàn là” và thường mang nghĩa tiêu cực, hay dùng cho lỗi, khuyết điểm, điều xấu.
- Không dùng cho kết quả tốt hoặc trung tính: Nếu là “đầy người, đầy hoa…” thường dùng mẫu khác tùy ngữ cảnh.
- Hay đi với danh từ chỉ sai sót, rắc rối: Ví dụ kiểu 間違いだらけ, ごみだらけ…
3. ～おかげ
Ý nghĩa: Nhờ… mà / Do… mà (thường kết quả tốt)
Cấu trúc: Thể thông thường (普通形) ＋ おかげ
Nêu nguyên nhân dẫn đến kết quả (thường tốt) để bày tỏ cảm kích hoặc biết ơn; đôi khi dùng mỉa mai.
Câu ví dụ:
-
仕事が早く済んだのは、友だちが手伝ってくれたおかげだ。Công việc xong sớm là nhờ bạn bè giúp đỡ.
-
白髪が少ないおかげで若く見られることが多い。Nhờ ít tóc bạc nên tôi hay được nhìn trẻ hơn.
-
医療技術の進歩のおかげで平均寿命が伸びた。Nhờ tiến bộ y học mà tuổi thọ trung bình tăng lên.
-
彼の言うことを信じたおかげでひどい日にあった。Vì tin lời anh ta nên tôi gặp một ngày tệ hại. (Dùng mỉa mai)
-
「お母様の具合はいかがですか」「おかげさまで、すっかり良くなりました」Mẹ bạn dạo này thế nào? — Nhờ trời, mẹ tôi đã khỏe hẳn rồi.
Lưu ý:
- Dễ nhầm ～おかげで với ～せいで: ～おかげで thường dẫn tới kết quả tốt hoặc thể hiện cảm ơn.
- Có thể dùng mỉa mai khi kết quả xấu: Khi mang giọng điệu mỉa mai, ～おかげで vẫn có thể đi với kết quả không tốt.
- Nếu mang trách móc trực tiếp: Thường dùng ～せいで để nhấn mạnh nguyên nhân xấu và thái độ trách móc.
4. ～せい
Ý nghĩa: Vì… mà / Do… mà (kết quả xấu, trách móc)
Cấu trúc: Thể thông thường (普通形) ＋ せい
Nêu nguyên nhân dẫn đến kết quả xấu, mang sắc thái trách móc.
Câu ví dụ:
-
あの人のせいでみんなが迷惑している。Vì người đó mà mọi người đều bị làm phiền.
-
景気が悪いせいでボーナスが減った。Vì kinh tế xấu nên tiền thưởng giảm.
-
試合に負けたのはミスをした私のせいだ。Thua trận là do tôi mắc lỗi.
-
大気汚染が悪化したのは、政府が何の対策も立てなかったせいだ。Ô nhiễm không khí xấu đi là do chính phủ không đưa ra biện pháp nào.
-
彼女は何でも人のせいにするから嫌われている。Cô ấy bị ghét vì cái gì cũng đổ lỗi cho người khác.
5. ～せいか
Ý nghĩa: Không chắc, có lẽ là do…
Cấu trúc: N ／ Thể thông thường (普通形) ＋ せいか
Diễn tả phỏng đoán chưa chắc chắn: “có lẽ là do…”, sắc thái nhẹ hơn ～せい.
Câu ví dụ:
-
気のせいか、最近父は元気がないようだ。Không biết có phải do cảm giác không, nhưng dạo này bố tôi có vẻ không được khỏe.
-
年のせいか、このごろ物忘れがひどい。Không biết có phải do tuổi tác không mà dạo này tôi hay quên.
-
このあたりは気候が温暖なせいか、のんびりしていて暮らしやすい。Có lẽ nhờ khí hậu ôn hòa nên vùng này yên bình, dễ sống.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～おかげで: ～せいで dùng khi kết quả xấu và thường kèm sắc thái trách móc.
- Không dùng cho kết quả tích cực: Nếu kết quả tốt thì không phù hợp với ～せいで.
- Nếu chỉ phỏng đoán “có lẽ do…”: Dùng ～せいか để giảm mức độ chắc chắn, mang nghĩa “không chắc nhưng có thể do…”.
6. ～とおり（に）／～どおり（に）
Ý nghĩa: Theo đúng như… / Giống như…
Cấu trúc: Vる ／ Vた ＋ とおり（に） ・ N の ＋ とおり（に）
Diễn tả hành động hoặc kết quả diễn ra đúng như đã nói, đã thấy, đã nghe hoặc đã làm mẫu. Nhấn mạnh “y như vậy”.
Câu ví dụ:
-
学生たちは、先生が黒板に書いたとおりにノートに写した。Học sinh chép vào vở đúng như những gì thầy viết trên bảng.
-
外国語だと、なかなか思ったとおりに話すことができない。Với ngoại ngữ, khó mà nói đúng như mình nghĩ.
-
父は、私たち家族が父の言うとおりにしないと、きげんが悪い。Nếu gia đình không làm đúng như bố nói thì bố sẽ khó chịu.
7. ～どおり
Ý nghĩa: Đúng như (dự đoán/kế hoạch/chỉ thị/kỳ vọng…)
Cấu trúc: 想像 / 予想 / 計画 / 指示 / 命令 / 希望 ＋ どおり
Dùng với các danh từ như dự đoán, kế hoạch, chỉ thị, mệnh lệnh, kỳ vọng… để nói kết quả xảy ra đúng như dự tính.
Câu ví dụ:
-
勉強がなかなか予定どおりに進まない。Việc học không tiến triển đúng như kế hoạch.
-
幼い弟は思いどおりにならないと大声で泣く。Đứa em tôi hễ mọi việc không đúng ý là khóc ầm lên.
8. ～のとおり
Ý nghĩa: Như quý vị đã thấy / đã biết…
Cấu trúc: ご覧 / ご存じ / ご承知 / お聞き ＋ のとおり
Cách nói trang trọng, thường dùng khi trình bày: “như quý vị đã thấy/biết/nghe…”. Dùng nhiều trong văn nói lịch sự và thông báo.
Câu ví dụ:
-
例のとおりに書きなさい。Hãy viết đúng như ví dụ.
Lưu ý chung về nhóm “とおり”:
- Dễ nhầm với “theo” thông thường (～ように／～まま): ～とおり(に) nhấn mạnh “đúng y như” mẫu/điều đã nói/đã thấy.
- Chú ý dạng kết hợp: Vる／Vた＋とおり, Nの＋とおり là dạng cơ bản hay ra đề.
- Hay đi với các từ cố định: Như そのとおり, 予想どおり mang nghĩa “đúng như dự đoán/đúng như đã nói”.
9. ～について／～につき
Ý nghĩa: Về …; liên quan đến …
Cấu trúc: N ＋ について ／ N ＋ につき
Dùng để nêu chủ đề “về…, liên quan đến…”. Thường đi với các động từ như nói, hỏi, viết, điều tra, tìm hiểu…
Câu ví dụ:
-
私は大学で日本の歴史について勉強したい。Tôi muốn học về lịch sử Nhật Bản ở đại học.
-
両親と卒業後の進路について話し合った。Tôi đã bàn với bố mẹ về hướng đi sau khi tốt nghiệp.
-
「この記事についてのご意見をお聞かせください。」Xin cho biết ý kiến của bạn về bài báo/bài viết này.
-
「新しい事業計画につき、これからご説明いたします。」Về kế hoạch kinh doanh mới, từ đây tôi xin phép bắt đầu giải thích.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～に関して: ～について là cách nói chung, dùng được cả văn nói và văn viết. Không mang sắc thái trang trọng đặc biệt.
- Chú ý động từ đi kèm: Hay gặp với 話す (nói), 聞く (nghe/hỏi), 書く (viết), 調べる (điều tra) など.
10. ～に関し（て）
Ý nghĩa: Về …; liên quan đến … (trang trọng)
Cấu trúc: N ＋ に関し（て）
Nghĩa gần ～について nhưng trang trọng hơn. Hay dùng trong văn viết, thông báo; có dạng ～に関する ＋ N.
Câu ví dụ:
-
「申し込み手続きに関してお伺いしたいのですが」Tôi muốn hỏi về thủ tục đăng ký.
-
パソコンで環境問題に関する記事を検索した。Tôi đã tìm kiếm các bài viết liên quan đến vấn đề môi trường bằng máy tính.
-
議長は時間に関して厳しいので、絶対遅刻はできない。Vì chủ tọa rất nghiêm về thời gian nên tuyệt đối không thể đi muộn.
-
「その件に関しましては、後ほどご説明いたします」Về việc đó, tôi sẽ giải thích sau.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～について: ～に関して(は) trang trọng hơn, hay dùng trong văn viết/thông báo. Không dùng nhiều trong hội thoại thân mật.
- Chú ý biến thể: Có dạng: N1 に関する N2 (tính từ hoá bổ nghĩa cho danh từ), rất hay ra đề thi.
11. ～に比べ（て）
Ý nghĩa: So với …
Cấu trúc: N ＋ に比べ（て）
Dùng để so sánh A với B. Sau ～に比べて thường là đặc điểm, đánh giá hoặc số liệu để nêu sự khác biệt.
Câu ví dụ:
-
昼間に比べて深夜は電気料金が安い。So với ban ngày thì nửa đêm giá điện rẻ hơn.
-
今年は例年に比べ、寒さが厳しいそうだ。So với mọi năm thì năm nay có vẻ lạnh khắc nghiệt.
-
女性のほうが男性に比べ平均寿命の長い国が多い。Có nhiều nước mà tuổi thọ trung bình của phụ nữ cao hơn đàn ông.
-
「私は話すのに比べて、書く力が弱いんです。」Tôi yếu về viết hơn so với nói.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～より: ～に比べて nhấn mạnh so sánh dựa trên tiêu chí/số liệu/đặc điểm, thường dùng khi đối chiếu rõ ràng.
- Cấu trúc vế sau: Thường là nhận xét hoặc khác biệt. Hay gặp mẫu “AはBに比べて…”.
- Không mang nghĩa “chọn hơn”: Nếu là “thích A hơn B” thì dùng ～より, không dùng ～に比べて.
12. ～に加え（て）
Ý nghĩa: Ngoài … ra còn…; thêm vào đó…
Cấu trúc: N ＋ に加え（て）
Diễn tả “ngoài A ra còn thêm B”. Thường dùng để bổ sung một yếu tố nữa, hay gặp trong văn viết.
Câu ví dụ:
-
今週はいつものテストに加えてレポート提出もあり、とても忙しい。Tuần này ngoài bài kiểm tra thường lệ còn phải nộp báo cáo nên rất bận.
-
キムさんの作文は文法の間違いが少ないことに加え、主張がはっきりしていて読みやすい。Bài viết của anh Kim ngoài việc ít lỗi ngữ pháp, quan điểm còn rõ ràng nên dễ đọc.
-
日本経済は原油の値上がりに加え、急激な円高で低迷している。Kinh tế Nhật đang trì trệ vì ngoài việc giá dầu tăng, đồng yên còn tăng mạnh đột ngột.
-
３月に電車賃が値上がりしたが、それに加え、４月からはバス代が値上がりするそうだ。Nghe nói tháng 3 vé tàu điện tăng; thêm nữa từ tháng 4 vé xe buýt cũng tăng.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～だけでなく／～ばかりでなく: ～に加えて là “thêm vào đó”, mang sắc thái bổ sung yếu tố, hay dùng văn viết.
- Thứ tự ý nghĩa: Nêu A trước, rồi “thêm cả B nữa” (B là phần cộng thêm).
- Không phải “tăng lên theo thời gian”: Chỉ là thêm một yếu tố, không diễn tả sự biến đổi.
13. ～に対し（て）
Ý nghĩa: A thì… trong khi B thì… (đối lập/so sánh)
Cấu trúc: N ＋ に対し（て）
Dùng để đặt A và B đối lập nhau nhằm làm nổi bật sự khác biệt: “A thì…, trong khi B thì…”. Thường gặp dạng Aのに対してB.
Câu ví dụ:
-
あの二人はふたごなのに、兄はおとなしいのに対して、弟はよくしゃべる。Dù là sinh đôi nhưng anh thì trầm tính còn em thì nói nhiều.
-
近所のスーパーは夜１１時閉店なのに対し、コンビニは２４時間営業だ。Siêu thị gần nhà đóng lúc 11 giờ đêm, trong khi cửa hàng tiện lợi mở 24 giờ.
-
この映画は海外では人気があるのに対して、日本国内ではそうでもない。Phim đó nổi ở nước ngoài nhưng ở Nhật thì không hẳn.
-
一般に、日本の若者は洋食を好む。それに対して、中高年は和食を好む。Nói chung giới trẻ Nhật thích đồ Tây; ngược lại người trung niên/cao tuổi thích đồ Nhật.
Lưu ý:
- Dễ nhầm 2 nghĩa của ～に対して: Ở đây là nghĩa “đối lập/so sánh”: A thì…, trong khi B thì…
- Nhìn dấu hiệu cấu trúc: Thường gặp dạng: Aのに対してB, vế sau nêu điểm tương phản.
- Phân biệt với nghĩa “đối với/nhắm tới”: Nghĩa “đối với” thường là “Nに対して(=đối với N)” và không có cấu trúc đối lập A/B rõ ràng.
14. ～たびに
Ý nghĩa: Cứ mỗi lần… thì…
Cấu trúc: N の ／ Vる ＋ たびに
Diễn tả mỗi lần A xảy ra thì B luôn xảy ra (tính lặp lại như quy luật). Mệnh đề sau thường là kết quả/ phản ứng, thường không dùng quá khứ.
Câu ví dụ:
-
バーゲンセールのたびに、ついいらないものも買ってしまう。Cứ mỗi lần sale là tôi lại lỡ mua cả những thứ không cần.
-
父は旅行のたびに、その土地の名産品をおみやげに買ってきてくれる。Cứ mỗi lần bố tôi đi du lịch là ông lại mua đặc sản làm quà.
-
辞書を引くたびに新しい発見がある。Cứ mỗi lần tra từ điển tôi lại có phát hiện mới.
-
友人たちの活躍を聞くたびに、うれしく思う。Cứ mỗi lần nghe về thành công của bạn bè, tôi lại thấy vui.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～とき／～たら: ～たびに là “mỗi lần… thì…”, mang tính lặp lại theo quy luật.
- Vế sau thường là phản ứng/kết quả lặp lại: Thường không dùng để kể một lần duy nhất.
- Tránh dùng cho chuyện đã kết thúc chỉ một lần: Nếu chỉ là “sau khi…” (thứ tự thời gian) thì dùng mẫu khác.
15. たとえ～ても
Ý nghĩa: Dù/cho dù… thì vẫn…
Cấu trúc: たとえ ＋ Thể thông thường (普通形) ＋ ても
Nhấn mạnh kết luận “vẫn…” dù điều kiện có thay đổi. Dùng khi khẳng định mạnh lập trường hoặc ý định.
Câu ví dụ:
-
たとえ少々高くても、質のいいものが買いたい。Dù hơi đắt một chút tôi vẫn muốn mua đồ chất lượng tốt.
-
たとえ両親に反対されても、家を出て一人暮らしがしたい。Dù bố mẹ phản đối tôi vẫn muốn ra ở riêng.
-
手紙は、たとえ字が下手でも、手書きのほうが暖かみがある。Dù chữ xấu thì thư viết tay vẫn có cảm giác ấm áp hơn.
-
たとえ小さな子どもでも、ゆっくり話してやればわかるはずだ。Dù là trẻ nhỏ cũng sẽ hiểu nếu mình nói chậm cho nó.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với ～ても (nhượng bộ thường): たとえ～ても nhấn mạnh mạnh: “dù thế nào đi nữa thì vẫn…”.
- Vế sau thường là kết luận kiên định: Hay gặp ý chí/quyết định/khẳng định (vẫn làm, vẫn không đổi).
- Không hợp khi chỉ nêu khả năng nhẹ: Nếu chỉ “dù… cũng…” bình thường, ～ても là đủ dùng.
16. ～って
Ý nghĩa: Nghe nói…; bảo là… (văn nói, thân mật)
Cấu trúc: Thể thông thường (普通形) ＋ って
Cách nói thân mật để truyền đạt lại thông tin nghe được hoặc lời người khác nói (“nghe nói…/bảo là…”). Dùng nhiều trong hội thoại.
Câu ví dụ:
-
「お母さん、お父さん、きょうは遅くなるって」Mẹ ơi, bố bảo hôm nay bố sẽ về muộn.
-
「田中さん、行くって？」 「ううん、行かないって」Tanaka đi không? — Không, bảo là không đi.
-
「学校で習ったんだけど、このあたりは昔、海だったんだって」Tôi học ở trường rằng khu này ngày xưa là biển.
-
「天気予報、なんて言ってた？」「晴れるって。それに、暑いって。」Dự báo thời tiết nói gì? — Bảo là sẽ nắng. Với lại còn bảo là nóng.
-
久しぶりにテイさんからメールが来たよ。元気だって。Lâu rồi mới nhận mail từ Tei. Nghe nói cô ấy vẫn khỏe.
Lưu ý:
- Dễ nhầm với trợ từ trích dẫn と: ～って là khẩu ngữ của と言って／という, dùng để kể lại lời nói/thông tin.
- Chú ý ngữ cảnh văn nói: Hay xuất hiện trong hội thoại; văn viết trang trọng không ưu tiên.
- Dễ nhầm 2 cách dùng: Có thể là “nghe nói…” hoặc “bảo là…” (trích lời), tuỳ thuộc vào câu và ngữ cảnh.
