N1耳語彙_Unit05_0429-0480_Phân nhóm

Đây là nhóm rộng nhất. Chữ 取り (Tori) đóng vai trò làm tiền tố để cụ thể hóa hành động “xử lý” một sự vật/sự việc.

Sắc thái Xử lý/Sắp xếp:
- 取り扱う: Xử lý, điều khiển (cầm lấy và thao tác).
- 取りまとめる: Gom lại, thu xếp (cầm tất cả lại một chỗ).
- 取り決める: Thỏa thuận, quyết định (nắm lấy các điều khoản).
Sắc thái Thu vào / Rút ra:
- 取り込む: Thu vào (quần áo), lôi kéo vào.
- 取り寄せる: Đặt hàng (lấy từ nơi xa về phía mình).
- 取り除く: Gỡ bỏ, loại bỏ (lấy ra và vứt đi).
- 取り下げる: Rút đơn, rút ý kiến (cầm và hạ xuống -> không nộp nữa).
Sắc thái Thay đổi / Bù đắp:
- 取り返す: Lấy lại, bù lại (lấy lại cái đã mất).
- 取り替える: Thay thế (lấy cái này đổi cái kia).

💡 Phân tích cốt lõi: Hãy coi 取り là hành động “dùng tay hoặc dùng quyền hạn” để tác động vào đối tượng.

Tiền tố này mang cảm giác mạnh, dứt khoát, trực diện.

Hành động vật lý (Đẩy/Dí):
- 突き飛ばす: Đẩy văng ra (đẩy mạnh đến mức bay đi).
- 突き出す: Đẩy ra ngoài, ưỡn ra.
- 突きつける: Dí vào, áp sát (dí dao, đưa bằng chứng sát mặt).
Hành động tư duy (Đến cùng):
- 突き止める: Điều tra ra, tìm ra (đâm xuyên qua màn đêm để tìm sự thật).
- 突き詰める: Nghĩ kỹ, nghĩ thông suốt (đẩy suy nghĩ đến tận cùng).
Hành động đối ứng:
- 突き返す: Trả lại, bác bỏ (đẩy ngược lại phía người đưa).

💡 Phân tích cốt lõi: Hình ảnh một nắm đấm hoặc một vật nhọn lao thẳng về phía trước.

Mang nghĩa hành động diễn ra nhanh, đột ngột hoặc có sự thay đổi vị trí lớn.

Di chuyển nhanh/đột ngột:
- 飛び起きる: Nhảy dựng dậy (đang nằm bật dậy nhanh).
- 飛びつく: Lao vào, nhào vô (như vồ lấy cơ hội).
- 飛び降りる: Nhảy xuống (từ trên cao).
Lan tỏa / Vượt qua:
- 飛び散る: Bay tứ tung, văng tung tóe.
- 飛び越える: Nhảy băng qua (vượt chướng ngại vật).
- 飛び歩く: Đi khắp nơi (nhảy từ chỗ này sang chỗ khác liên tục).

Mang sắc thái trang trọng hoặc diễn tả hành động đưa một vật ra không gian giữa hai bên.

Đưa ra:
- 差し出す: Chìa ra, đưa ra (thẻ, tay).
- 差し伸べる: Chìa tay ra (giúp đỡ).
Cản trở / Khấu trừ:
- 差し挟mむ: Kẹp vào, gài vào (chèn vào giữa).
- 差し引く: Khấu trừ (lấy bớt ra từ tổng thể).
Tâm thế / Tình huống:
- 差し控える: Kiềm chế, từ chối (giữ lại, không đưa ra).
- 差し迫る: Cấp bách (áp lực tiến sát lại gần).

Dùng khi hành động có tính chất lôi, kéo, dẫn dắt hoặc giữ lại.

Hướng lên/xuống/lại:
- 引き上げる: Kéo lên (tàu đắm), nâng lên (giá cả).
- 引き下がる: Rút lui (kéo mình lùi lại).
- 引き止める: Giữ lại, ngăn lại (kéo không cho đi).
Trạng thái kéo dài/Siết chặt:
- 引きずる: Kéo lê (vật nặng/quá khứ).
- 引き締める: Siết chặt (eo), tập trung (tinh thần).
- 引き伸ばす: Phóng to, kéo dãn (vật lý).
- 引き延ばす: Trì hoãn (thời gian).